Tại Hàng Châu, Thâm Quyến, một mô hình kinh doanh mới đang mọc lên rất nhanh: “trang trại người ảo” (Digital Human Farm). Thay vì một studio với 1–2 streamer, đó là những căn phòng xếp kín kệ điện thoại, máy tính, mỗi màn hình là một người dẫn ảo giới thiệu sản phẩm, phát mã giảm giá và chốt đơn suốt ngày đêm.
Câu chuyện được báo Đời sống & Pháp luật phản ánh và nhiều trang như CafeBiz, CafeF, GenK đăng lại giữa tháng 10/2026. Dưới đây Rikio tóm lược những điểm chính, kèm phân tích về ý nghĩa của xu hướng này với nhà bán hàng Việt Nam.
1. Từ studio livestream đến “trang trại” người ảo
Vài năm trước, livestream bán hàng ở Trung Quốc là cuộc chơi của những streamer có sức hút: càng nổi tiếng, càng chốt được nhiều đơn. Doanh nghiệp đầu tư studio, đèn, máy quay và cả một ê-kíp phía sau người dẫn.
Giờ đây, một phần thị trường đã chuyển sang hướng ngược lại. Thay vì tìm thêm streamer giỏi, doanh nghiệp nhân bản streamer bằng AI rồi cho chạy cùng lúc trên rất nhiều thiết bị. Theo bài báo, chỉ vài kỹ thuật viên ngồi ở bàn điều khiển trung tâm là có thể vận hành hàng nghìn phòng livestream trên Douyin, Taobao, Kuaishou và cả TikTok Shop quốc tế.
2. Một streamer ảo được tạo ra như thế nào?
Nền tảng của mô hình này là hai công nghệ đã phát triển rất nhanh: AI tạo hình ảnh, video và các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Quy trình mà bài báo mô tả có thể tóm thành 3 bước:
- Thu mẫu: quay một đoạn video người thật dài khoảng 3–5 phút và thu âm vài câu nói.
- Tạo bản sao số: AI học khuôn mặt, khẩu hình, cử chỉ tay và ngữ điệu giọng nói để dựng một người dẫn ảo, được cho là giống người thật tới khoảng 99%.
- Nạp kịch bản và kết nối AI thời gian thực: người dẫn ảo đọc kịch bản bán hàng, đồng thời quét bình luận của người xem để trả lời các câu hỏi thường gặp như size, phí ship, chính sách đổi trả, tạo cảm giác như đang nói chuyện với người thật.
Điểm đáng chú ý là khâu tốn thời gian nhất của livestream truyền thống, tức tìm và đào tạo người dẫn, gần như được rút xuống còn vài phút quay mẫu.
3. Bài toán chi phí: vì sao doanh nghiệp đổ xô làm?
Động lực lớn nhất là chi phí. So sánh nhanh hai cách làm theo các thông tin trong bài báo:
| Tiêu chí | Livestream truyền thống | Streamer AI |
|---|---|---|
| Nhân sự | Streamer, trợ lý, đạo diễn hình ảnh, kỹ thuật âm thanh | Vài kỹ thuật viên cho rất nhiều phiên |
| Chi phí người dẫn | Lương và hoa hồng cao | Khoảng 1.000 USD (khoảng 25 triệu đồng) để tạo một bản sao, sau đó vài chục USD/tháng mỗi tài khoản |
| Thời lượng live | Khoảng 4–6 tiếng/ngày mỗi streamer | Liên tục 24/7 |
| Rủi ro | Streamer nghỉ ngang, đòi tăng thù lao, dính bê bối | Rủi ro về kiểm duyệt, quy định nền tảng, chất lượng nội dung |
Ngoài tiết kiệm, Live AI mở ra những khung giờ mà livestream người thật gần như bỏ trống, ví dụ từ 1h đến 6h sáng. Đây là lúc streamer đi ngủ nhưng vẫn có một lượng khách thức khuya lướt điện thoại và mua theo cảm hứng.
Mỗi phiên vào giờ thấp điểm có thể chỉ ra vài đơn. Nhưng khi hàng trăm thiết bị cùng chạy, tổng doanh thu cộng dồn trở nên rất lớn, trong khi chi phí tăng thêm cho mỗi phiên gần như không đáng kể. Đó là lý do bài báo ví mô hình này như một “cỗ máy không bao giờ ngủ”.
4. Mặt trái của cơn sốt
Tối ưu chi phí đến mức cực đoan cũng kéo theo nhiều hệ lụy cho cả thị trường:
- Áp lực lên nghề streamer: theo bài báo, hàng trăm nghìn streamer tầm trung và người mới vào nghề tại Trung Quốc đứng trước nguy cơ mất việc, vì khó cạnh tranh với sự bền bỉ và chi phí thấp của AI.
- Lừa đảo, xả hàng kém chất lượng: kẻ xấu có thể dựng hàng nghìn tài khoản ảo chạy cùng lúc để đẩy lô hàng kém chất lượng, rồi xóa tài khoản biến mất trước khi bị xử lý.
- Xâm phạm hình ảnh, giọng nói: không ít đơn vị dùng khuôn mặt, giọng nói của người nổi tiếng, KOL để làm người dẫn ảo mà không xin phép.
- “Rác nội dung”: hàng triệu phiên live na ná nhau, thiếu cảm xúc làm trải nghiệm mua sắm đi xuống. Người xem dễ mất niềm tin, kéo theo tỷ lệ chuyển đổi chung giảm.
5. Nền tảng siết quy định, xu hướng lan sang Đông Nam Á
Các nền tảng lớn như Douyin, Tencent đã bắt đầu siết kiểm duyệt và yêu cầu gắn nhãn “nội dung do AI tạo ra”. Dù vậy, bài báo cho biết nhiều trang trại vẫn tìm cách lách quy định.
Đáng chú ý, mô hình này đang lan nhanh sang Đông Nam Á. Theo nhận định trong bài, cuộc đua livestream không còn chỉ là chuyện ai duyên dáng hơn, ai nói hay hơn, mà đã thành cuộc đua về quy mô thiết bị và sức mạnh công nghệ.
6. Bài học cho nhà bán hàng Việt Nam
Từ câu chuyện ở Trung Quốc, Rikio rút ra vài điểm nhà bán Việt Nam nên lưu ý:
- Live AI là xu hướng thật, không phải trào lưu: lợi thế về chi phí và thời lượng là rất rõ. Shop đi trước sẽ chiếm được các khung giờ ít cạnh tranh.
- Số lượng không thay được chất lượng: mở thật nhiều phiên vô hồn chỉ tạo ra “rác nội dung”. Phiên live cần kịch bản tốt, sản phẩm thật, giá và khuyến mãi rõ ràng.
- Tuân thủ quy định là điều kiện sống còn: dùng hình ảnh, giọng nói có bản quyền; mô tả sản phẩm trung thực; làm đúng quy định của Shopee, TikTok Shop về livestream và nội dung AI để tránh bị khóa phiên, khóa shop.
- Kết hợp người thật và AI: AI phủ giờ thấp điểm, chạy dài và đều; người thật tập trung vào các phiên sale lớn, ra mắt sản phẩm, nơi cảm xúc và sự ứng biến tạo khác biệt.
- Đo lường từng phiên: theo dõi người xem, tỷ lệ click, đơn hàng, giá trị đơn để biết khung giờ, kịch bản nào hiệu quả và tối ưu dần.
Live AI tại Rikio: làm đúng cách, đo bằng số liệu thật
Live AI đã có mặt trên Shopee tại Việt Nam. Rikio triển khai theo đúng các nguyên tắc ở trên: host AI theo nhận diện thương hiệu, kịch bản bám sát sản phẩm thật, tuân thủ quy định của sàn và theo dõi số liệu để tối ưu từng phiên.
Đây là cách Rikio đang triển khai dịch vụ Livestream AI Shopee cho các gian hàng, với kết quả thực tế:
- Gian hàng 1: từ 0 đồng lên 629,5 triệu đồng doanh thu livestream sau 2 tháng.
- Gian hàng 2: từ 396 triệu lên 940 triệu đồng/tháng sau 2 tháng.
- Gian hàng 3: tháng đầu 289 triệu, tháng thứ hai đạt 710 triệu đồng.
Shop không cần tự dựng “trang trại”:
- Không cần cài đặt, không tải phần mềm, không cần máy tính: Rikio lo toàn bộ phần kỹ thuật.
- Mỗi tháng đổi background và host live 1 lần để phiên live luôn mới.
- Hỗ trợ mở whitelist Live AI và mở Live PC miễn phí.
- Host AI theo nhận diện thương hiệu, AI trả lời bình luận và giới thiệu sản phẩm trong phiên.
Muốn thử Live AI cho gian hàng của bạn? Xem chi tiết các gói Livestream AI hoặc đăng ký tư vấn miễn phí.
Nguồn tham khảo: Thiên Minh, Đời sống & Pháp luật; đăng lại trên CafeBiz. Rikio Agency tóm lược và bổ sung góc nhìn.